Przedimki – Articles
BETA
Ten układ i zadania są w wersji testowej. Wkrótce pełny kurs będzie zawierał je w dopracowanej formie.
Przedimki (Articles)
a / an, the, zero article, pierwsze/wtórne wspomnienie, geografia, instytucje, rzeczowniki policzalne/niepoliczalne, akronimy (a/an), idiomy
📹 Lekcja wideo
📜 Notatki – Przedimki (Matura rozszerzona)
1) a / an – zasada wymowy + „pierwsze wspomnienie”
- • a przed spółgłoskową wymową: a European country (/juː/), a one-off ticket (/w/), a university.
- • an przed samogłoskową wymową: an hour (/aʊ/), an MP (/em piː/), an MRI, an umbrella.
- • Wprowadzenie nowego bytu (pierwsze wspomnienie): I saw a dog. → The dog was friendly (kolejne odniesienie).
- • Liczba pojedyncza policzalna wymaga determinatora: a cat / the cat / my cat / this cat (❌ *cat is sleeping ogólnie).
- • Zawody/role: He is a doctor., She is an engineer.
EXAM TIP: Kieruj się dźwiękiem, nie literą (np. a university, a one-time fee, an MBA).
2) the – określoność, jedyność, superlatywy
Kiedy używamy the?
- • Określoność/kontekst wspólny: Close the window. (wiadomo które)
- • Jedyny/unikalny referent: the sun, the moon, the internet
- • Superlatywy/porządkowe: the best, the most important, the first/second
- • „the + rzeczownik l.poj.” = gatunek: The tiger is endangered. (= tygrysy)
- • „the + of-phrase”: the top of the page, the end of the day, the capital of Poland
Kiedy NIE używamy the (zwykle zero)?
- • Imiona/miasta/większość krajów: Anna, Warsaw, Spain (ale: the Netherlands, the UK)
- • Języki/przedmioty: in English, study biology
- • Posiłki ogólnie: have breakfast (ale: the breakfast we had = konkretny)
- • Niepoliczalne w ogóle: Information is useful.
Kontrast: I like music (ogólnie) vs I like the music you played (konkretna).
3) Zero article – gdzie brak przedimka jest normą?
- • Instytucje (funkcja, nie budynek): at school (uczeń), in prison (więzień), in hospital (pacjent). Budynek: at the school, in the hospital – gdy mówimy o miejscu jako obiekcie.
- • Posiłki ogólnie: have breakfast/lunch/dinner
- • Języki/przedmioty: speak English, study chemistry
- • Uogólnienie w l.mn.: Cats are independent.
- • Niepoliczalne w ogóle: Money is important., Advice is helpful.
EXAM TIP: Zero article ≠ „brak” z lenistwa. To świadomy wybór dla ogólności, funkcji lub niepoliczalności.
4) Geografia – „the” czy „zero”?
- • Rzeki, morza, oceany, łańcuchy górskie, pustynie: the Nile, the Baltic, the Pacific, the Alps, the Sahara
- • Jeziora, pojedyncze szczyty: Lake Geneva, Mount Everest (zero)
- • Grupy wysp: the Canaries, ale pojedyncza wyspa: Sicily (zero)
- • Państwa w l.mn./z „republic/kingdom/federation”: the Netherlands, the USA, the UK, the Czech Republic
5) Nazwy własne, organizacje, tytuły
- • Firmy/marki/osoby: Apple, Google, John Smith (zero)
- • Instytucje/organizacje: the BBC, the UN, the EU, the WHO
- • Tytuł + nazwisko: President Biden (bez the); ale the president of Poland
- • Instrumenty i rozrywka: play the piano, go to the cinema/the theatre
Uwaga: gazety zwykle z the: the Times, the Guardian.
6) Policzalność i określniki ilości
Niepoliczalne (bez l.mn.)
- • advice, information, luggage, furniture, homework, progress, research
- • Poprawnie: some information, a piece of advice, a piece of furniture
- • ❌ an advice, informations, furnitures
Quantifiers
- • many/few (policzalne l.mn.): many problems, few options
- • much/little (niepoliczalne): much time, little money
- • a few / a little (pozytywniejsze): a few chances, a little hope
- • some/any: twierdzenia/ogólne vs pytania/przeczenia: some water, any advice?
EXAM PITFALL: news jest l.poj.: The news is shocking.
7) Czas i transport
- • in the morning/afternoon/evening (z „the”), ale at night (zero)
- • by bus/train/car/plane (zero), ale on the bus/train (konkretny środek)
- • go to school/work/university (zero – funkcja), ale go to the school (do budynku)
8) Idiomy i stałe wyrażenia
- • in the morning, at the weekend (BrE), on the weekend (AmE, częściej)
- • on the whole, in the end (ostatecznie), at the end of (na końcu czegoś)
- • go to the doctor (konkretny), ale go to hospital (BrE – jako pacjent)
9) Tricky cases, kontrasty, pułapki
- • Meals + przymiotnik/określenie: We had a delicious dinner (konkretny opis), ale ogólnie: have dinner.
- • Media: on TV (zero), ale on the radio (z „the”).
- • School / university / prison / church – funkcja (zero) vs budynek (the).
- • Generic singular: The whale is a mammal. / Whales are mammals. (obie formy akceptowalne na maturze)
- • Nazwa gór/jezior: the Alps (łańcuch), ale Lake Baikal (zero).
- • Taksonomia i dziedziny: Biology is fascinating. (zero), ale The biology of whales is complex. (konkretny dział/zakres)
EXAM STRATEGY: Zidentyfikuj poziom ogólności (ogólnie vs konkretnie), funkcję (instytucja vs budynek) i wymowę (a/an). Potem sprawdź wyjątki i kolokacje.
